Wyniki osiągnięte przez filozofię marksistowską a Plechanow cz. II

Powstanie marksizmu – podkreśla Plechanow – stanowiło rewolucję zwłaszcza w dziejach nauki o społeczeństwie. Jeśli bowiem przed Marksem dominował w naukach społecznych punkt widzenia, który u podstaw procesu historycznego kładł niezmienną naturę ludzką, wskutek czego podstawowe zagadnienia rozwoju ludzkości pozostawały nie rozstrzygnięte, to dopiero nauka Marksa nadała sprawie nowy i niezwykle płodny obrót. Stwierdzając, iż człowiek dla podtrzymania swej egzystencji oddziaływa na przyrodę zewnętrzną, i zmienia w ten sposób swą własną naturę, Marks wykazał, że sprawę naukowego wyjaśnienia rozwoju historycznego należy zaczynać od wyjaśnienia, w jaki sposób odbywa się proces produkcyjnego oddziaływania człowieka na przyrodę zewnętrzną. Pod względem swej doniosłości – twierdzi Plechanow – odkrycie to może śmiało być postawione w jednym rzędzie z odkryciem Kopernika i z innymi największymi, najbardziej płodnymi odkryciami naukowymi. Nauka społeczna była bowiem przed Marksem w o wiele większym stopniu pozbawiona trwałej podstawy niż astronomia przed Kopernikiem. Nauki społeczne przed Marksem nie były i nie mogły być ścisłe. Określenie, jakie stosują Francuzi nazywając nauki społeczne – sciences morales et politiques i w ten sposób odróżniając je od nauk – sciences we właściwym sensie tego słowa, było w pełni uzasadnione w owym czasie. Dopóki bowiem apelowano do natury ludzkiej jako do najwyższej instancji, musiano z konieczności wyjaśniać stosunki społeczne między ludźmi na podstawie poglądów, które ludzie żywili o celach swych działań społecznych. Prowadziło to do interpretowania ich działalności jako całkowicie wolnej, wyłączającej pojęcie konieczności, a więc i prawidłowości obiektywnej. Pojęcie prawidłowości – podkreśla Plechanow – jest zaś niezbędną przesłanką wszelkiego naukowego wyjaśniania zjawisk.

Na tę właśnie stronę nauki Marksa – ustalenie obiektywnych prawidłowości rozwojowych i oparcie na ich poznaniu prognoz historycznych, uchwycenie obiektywnych tendencji rozwojowych rzeczywistości społecznej i wytyczenie na ich podstawie kierunku działania zgodnego z tymi tendencjami, na zdeterminowaną obiektywnymi koniecznościami dialekty kę procesu dziejowego – Plechanow z.wraca szczególną uwagę. Tę też stronę nauki Marksa uważa za szczególnie doniosłą i rewolucyjną. Warto dodać, że podkreślanie roli czynnika obiektywnego znalazło u Plechanowa wyraz również w traktowaniu środowiska geograficznego, jako równorzędnej determinanty rozwoju społeczeństwa ludzkiego.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>