Wartości moralne nie stanowią treści psychicznych

Wartości moralne nie stanowią treści psychicznych ani też nie są żadnym rodzajem rzeczy zewnętrznych. Przejawiają się one w skierowaniu się człowieka jako „osoby” na zewnątrz, przejawiają się w świadomym postępowaniu człowieka i to we wszystkich jego elementach, tak w zamiarze, jak decyzji i działalności. Gdzie jednak znaleźć wskazówki co do moralności postępowania? Człowiek nie może szukać uzasadnień moralności swego postępowania, a zarazem kryterium jego oceny ani w otaczającym porządku społecznym, ani w aktualnych, zmiennych przeżyciach psychicznych, ani w. układzie rzeczy zmysłowych, ale jedynie w intuicyjnej władzy poznawczej, skierowanej na hierarchizowanie wartości, które w danym wypadku wchodzą w grę. Dzięki intuicji nie następuje skonstruowanie uniwersalnego systemu wartości, ale dokonuje się raczej odniesienie aktualnej sytuacji, w jakiej znajduje się jednostka, do uniwersalnego systemu wartości. Inaczej mówiąc, w intuicji następuje uszeregowanie, hierarchizowanie możliwości, jakie stoją w tej czy innej sytuacji przed człowiekiem, „…hierarchia wartości – pisał Sche- ler – nie może być wydedukowana lub wywiedziona. Która wartość jest «wyższa», to trzeba ujmować stale od nowa w akcie przekładania jednej wartości nad innymi”2. Proces wartościowania okazał się zabiegiem opartym na swoistej wiedzy intuicyjnej. Czy wiedza ta może doprowadzić do jednoznacznych rezultatów, czy nie zagraża jej niebezpieczeństwo subiektywizmu, dowolności w kształtowaniu hierarchii wartości? – Oto wielki problem dla badaczy filozofii Schelera. Trudno na pytanie to odpowiedzieć w tym miejscu, bez dokładnego przebadania konkretnych ocen opartych na owej intuicji.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>