WALKA Z METAFIZYKĄ

Metafizyką są wszystkie zdania o świecie, których nie można empirycznie sprawdzić. Większość systemów filozoficznych formułuje właśnie takie zdania. Dlatego też tak gwałtownie odrzucał Schlick tradycyjną filozofię. Spójrzmy, jaką rolę w związku z ideą sprawdzalności przypisywał filozofii Schlick.

Przytoczony wyżej podział na wiedzę realną i wiedzę formalną odpowiada podziałowi ról między nauką a filozofią. Nauka formułuje zdania opisowe i dokonuje ich empirycznego sprawdzenia. Filozofia natomiast jest logiczną analizą poznania i bada zdania formułowane przez nauki. Najważniejszym zadaniem logicznej analizy poznania jest śledzenie, czy występujące w nim zadania mają charakter empiryczny, czy są sprawdzalne. Poznanie zostaje poddane badaniu z punktu widzenia zasady empirycznej sprawdzalności.

Należy pamiętać o różnicy znaczenia między pojęciami „sprawdzenie” i „sprawdzalność”. Sprawdzenie należy do domeny nauk szczegółowych, jest to czynność porównywania zdania z odpowiadającą mu rzeczywistością empiryczną i rozstrzygania, czy jest to zdanie prawdziwe czy fałszywe. Natomiast problem sprawdzalności jest sprawą oceny zdania jako zdania o charakterze empirycznym lub nie- empirycznym. Zdanie to jest sprawdzalne wtedy, gdy umiemy określić warunki, w których jest ono prawdziwe lub fałszywe, gdy jest opisem faktu empirycznego. Odpowiedź na to pytanie należy do filozofii.

Zadaniem filozofii jest oddzielenie poznania empirycznego od metafizyki, od twierdzeń niesprawdzalnych. Filozofia posługująca się logiką, analizuje zdania i teorie oraz ocenia, czy mają one sens poznawczy, czy opisują rzeczywistość empiryczną, czy posiadają treść doświadczalną i czy mogą być empirycznie sprawdzone. Zdania metafizyczne jako nie dotyczące żadnych faktów empirycznych zostają pozbawione wszelkiej treści poznawczej i uznane za bezsensowne. Nie wchodzą one do gmachu poznania. Filozofia dokonując analizy poznania dokonuje rekonstrukcji całości poznania z elementarnych konstatacji empirycznych, odrzucając równocześnie wszystko, co nie ma charakteru empirycznego.

„…wszystkie pytania, na które można w zasadzie odpowiedzieć (włączając te, które w danym momencie czy miejscu są nierozwiązywalne ze względów technicznych), uzyskują odpowiedź zawsze w jeden sposób, mianowicie przez odwołanie się do obserwacji (przyrody albo nas samych) lub przez jakąkolwiek metodę naukową, zakładającą obserwację czy występowanie pewnych impresji zmysłowych. Jednym słowem, pytania, na które można zawsze odpowiedzieć, uzyskują zawsze odpowiedź przez doświadczenie. Pytanie („dobre pytanie”) może w zasadzie uzyskać odpowiedź, jeśli możemy sobie wyobrazić doświadczenia, które trzeba wykonać, aby otrzymać na nie odpowiedź. Odpowiedź na każde pytanie jest zawsze zdaniem. Aby zrozumieć zdanie, trzeba umieć dokładnie określić warunki, w których jest ono prawdziwe, oraz warunki, w których jest ono fałszywe. „Warunki” oznaczają fakt doświadczenia, w ten sposób doświadczenie decyduje o prawdziwości czy fał- szywości zdań, doświadczenie „weryfikuje” zdanie i dlatego kryterium rozstrzygalności problemu jest sprowadzalność tego problemu do możliwego doświadczenia. Możemy znać to, co jest weryfikowalne. Pytanie jest „dobre”, jeśli możemy wskazać sposób jego weryfikacji przez możliwe doświadczenie, nawet jeśli ze względów praktycznych nie możemy zrealizować tej weryfikacji” {Gesammelte Aufsätze, s. 142).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>