UWAGI KRYTYCZNE ODNOŚNIE SANTAYANY

Bliższa analiza tekstów Santayany dyktuje potrzebę krytycznego odniesienia się do utartego schematu interpretacyjnego stosowanego do filozofii ich autora. Najczęściej przedstawia się tę filozofię jako paradoksalne zespolenie materializmu z platonizmem, mechaniczną i nieoryginalną kompilację sprzecznych z sobą stanowisk i poglądów, gigantyczną, lecz niekonsekwentną próbę renesansu plato- nizmu.

Takie ujęcie omawianej filozofii – jeśli ma być słuszne – wymaga wszakże uprzedniego wyjaśnienia istoty platonizmu Santayany (nie jest on jednorodny i jednoznaczny z autentyczną myślą Platona i przypomina raczej fenomenologiczną koncepcję przedmiotu, choć, jak się zdaje, nie powstał pod jej wpływem) oraz starannej analizy tych przesłanek, które wyznaczyły niekoherentność i kompilacyjność tej filozofii.

Nie ulega wątpliwości, że system Santayany jest nader złożoną 1 niekonsekwentną doktryną, niejednolitym i niejednoznacznym światopoglądem, implikującym szereg biegunowo przeciwstawnych postaw i poglądów, od materializmu przyrodniczego i ateizmu począwszy, a na swoistym idealizmie platońskim i mistycyzmie skończywszy.

Ograniczenie się do stwierdzenia, iż mamy w tym wypadku do czynienia z filozofią eklektyczną, byłoby krytyką jałową i niezbyt skuteczną. Mamy to bowiem do czynienia ze świadomym, zamierzonym eklektyzmem – tak skrajnym i ewidentnym, iż wydaje się być wprost paradoksalny. Celowo zademonstrowana niespójność elementów systemu jest wynikiem ogólnych przesłanek wprowadzonych w ten ekstremistycznie niekoherentny styl myślenia.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>