Stosunki między ludźmi w produkcji

Przykład ten wykazuje dobitnie istnienie ścisłego związku pomiędzy wytwarzaniem a ustrojem własności. Jak więc widzimy, stosunki między ludźmi w produkcji określają stosunki własności, czyli jak mówił Guizot, stan własności (l état de la propriété). Skoro zaś stan własności jest dany, łatwo już zrozumieć ustrój każdego społeczeństwa, który kształtuje się według form własności.

Oto w jaki sposób teoria Marksa rozwiązuje problem, którego nie mogli rozwiązać historycy i filozofowie pierwszej połowy XIX w. Często mówiono – a i do dziś nie przestano mówić – że Marks oczernia ludzi, negując istnienie jakichkolwiek innych bodźców życiowych poza bodźcem ekonomicznym, to jest poza dążeniem osiągnięcia dóbr materialnych. To fałsz. Aby zaś okazać Państwu, jak dalece jest to fałszem, posłużę się przykładem z dziedziny zoologii. Jak Państwo z pewnością wiedzą, budowa anatomiczna, wszystkie przyzwyczajenia, wszystkie instynkty zwierzęcia określa sposób zdobywania pożywienia, czyli – innymi słowy – sposób walki o byt. Nie znaczy to jednak bynajmniej, że lew posiada jedną tylko potrzebę – pożerania mięsa lub że baran odczuwa jedno tylko pragnienie – skubania trawy. Rzeczywistość zgoła inaczej wygląda. Zarówno zwierzęta roślinożerne, jak i mięsożerne posiadają wiele innych potrzeb i wiele innych skłonności: potrzebę rozmnażania swego gatunku, potrzebę zabawy itd. Jednakże sposób zaspokajania tych licznych potrzeb określony jest przez sposób zdobywania pożywienia. Przypatrzmy się dla przykładu zabawie zwierząt…

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>