Spuścizna teoretyczna Plechanowa

Istniała nawet w latach 20-tych tendencja przeciwstawiania Plechanowa-teoretyka Leninowi- -praktykowi, tendencja, wywołana, między innymi, słabą jeszcze w owym czasie znajomością dorobku filozoficznego Lenina. W latach 30-tych akcentowano natomiast przede wszystkim przeciwstawność pozycji politycznej Plechanowa stanowisku politycznemu Lenina i bolszewików. W związku z tym ustalił się przy rozpatrywaniu całości poglądów Plechanowa pewien schemat, biorący za podstawę oceny jego dorobku teoretycznego przede wszystkim kryteria polityczne. Oczywiście, rozpatrywanie poglądów filozoficznych i teoretycznych Plechanowa głównie przez pryzmat jego działalności politycznej nie mogło nie prowadzić do zniekształcenia jej obrazu. Krytyka radziecka wskazała częściowo na szkodliwość takich tendencji, w związku z licznymi dyskusjami na temat twórczości Plechanowa w okresie powojennym. Z drugiej strony pewne cechy działalności teoretycznej Plechanowa poddał krytyce wybitny włoski marksista Antonio Gramsci. Traktuje on Plechanowa jako głównego przedstawiciela tradycyjnego „prądu ortodoksyjnego” w marksizmie, który wbrew swemu zarzekaniu się grzeszy – jak sądzi Gramsci – pewnego rodzaju „wulgarnym materializmem” i „pozytywistycznym” stylem myślenia.

W świetle losów spuścizny teoretycznej Plechanowa wnikliwa i obiektywna ocena jego dorobku staje się sprawą tym ważniejszą. Historia marksizmu, zainteresowanie którą w ciągu ostatnich lat tak znacznie się wzmogło, jest nie do pomyślenia bez takiej oceny.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>