Scheler i personalizm etyczny

Scheler nazwał swoje stanowisko personalizmem etycznym, podkreślając w ten sposób, że centralnym problemem jego światopoglądu jest kwestia moralnego charakteru postępowania jednostki, sprawa przesłanek i gwarancji wartościowej moralnie działalności jednostki. Filozofia Schelera to wyraz buntu przeciwko etyce utylitarystycznej i etyce opartej na koncepcji „dobra społecznego”, a zarazem przeciwko subiektywnej tradycji kaniowskiej. Scheler kontynuował antypozytywistycz- ny program Husserla, ukazując jego płodność na terenie etyki i stosując metodę fenomenologiczną do analizy życia emocjonalnego. Filozofia Schelera dzięki temu stała się jednym z pomostów wiodących od rozwiązań fenomenologicznych do filozofii egzystencjalistycznej. Scheler nie pozostał jednak wiernym naśladowcą Husserla. Koncentracja na problematyce etycznej przyczyniła się zapewne do tego, że Scheler większą niż jego mistrz wagę przywiązywał do zjawisk emocjonalnych tak w zagadnieniach poznawczych, jak w kwestiach stosunków międzyludzkich. Także próba sformułowania teorii

Poniższy tekst Schelera jest jednym z kluczowych rozdziałów jego pracy „Der Formalismus in der Ethik und die materiale Wertethik” („Formalizm w etyce i materialna etyka wartości”). Dzieło to miało wyjaśniać zjawisko oceny moralnej i odkryć kryterium tej oceny. Scheler przeciwstawił się w nim etyce Kanta, zwłaszcza koncepcji formalnego, powszechnego prawa moralnego jako miernika oceny. Stanął na stanowisku, że dla określenia kryterium moralnego trzeba przeanalizować sam akt oceny, jego strukturę intencjonalną. „Nosicielami” wartości były dla Schelera osoby. W akcie wszelkiej oceny stwierdza się zatem, w jakim stosunku pozostaje dany przedmiot czy zjawisko do osobowości. Struktura ludzkiej osobowości tworzyła podstawę dla typologii wartości. Osobowość nie była dla Schelera zespołem cech i charakterystyk dających się opisać „od zewnątrz” ani też wiązką doznań psychicznych. Dła Schelera była ona nieredukowalnym ośrodkiem „aktów”. W poniższym fragmencie Scheler sformułował podstawową myśl swej etyki, że najistotniejszą cechą osoby moralnej jest postawa odpowiedzialności i że ona jest miernikiem oceny moralnej. W tekście tym Scheler powołał się na swoiste metody poznania. Odwołał się do metody „rozumienia” [opracowanej głównie w pracach W”. Diltheya] polegającej na tym, że poznający odtwarzają we własnych przeżyciach akty intencjonalne innych ludzi. Poszukiwana postawa wobec świata, manifestująca się w ocenie moralnej, bywa określana jako „sfera sensu” i jako intencjonalne skierowanie człowieka ku światu. Powołał się też na metodę poznania naocznego, docierającego do istoty rzeczy, korzystając w tym miejscu z dorobku Husserla.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>