Santayana

Wspólną platformą tych pisarzy, różniących się znacznie rodzajem uprawianej przez siebie twórczości i poglądów filozoficznych, jest krytyka ahu- manistycznych stron kultury amerykańskiej, podporządkowanej wymogom kapitału i interesu oraz obrona zagrożonych wyższych wartości duchowych i humanistycznych.

Ten swoisty „humanizm” podjął krytykę nowoczesnej cywilizacji kapitalistycznej z pozycji minionych struktur kulturowych: antycznej i średniowiecznej, oraz ze stanowiska współczesnych arystokratycznych nurtów ideologicznych, opozycyjnych w stosunku do kapitalistycznej formacji społeczno-ekonomicznej i kulturalnej. Dlatego więc posiada on zachowawczy, elitarny i na ogół wsteczny charakter.

Taką też w zasadzie postawę reprezentuje Santayana w stosunku do omawianych zjawisk kultury amerykańskiej. Najsilniej zaś jego konserwatyzm przejawia się w filozofii społecznej. Występuje w niej między innymi przeciwko postępowym formom demokracji burżuazyjnej, poddaje krytyce ruch socjalistyczny i radykalne prądy współczesnej myśli społecznej.

Przykład Santayany bogaci naszą wiedzę o psychologicznych źródłach idealizmu filozoficznego. Okazuje się bowiem, iż leżą one nie tylko w złożonym procesie myślenia abstrakcyjnego, lecz także w zjawisku obiektywizacji ontologicznej przedmiotów wyobraźni i fantazji ludzkiej, w dosłownym, literalnym traktowaniu wytworów poezji. Jest faktem, że tworzywo jego poezji: świat nieskrępowanej wyobraźni i imaginacji zawierał źródła powstałej później konstrukcji metafizycznej.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>