SANTAYA1MY ANTROPOLOGIA FILOZOFICZNA

George Santayana (1863-1952} pochodził z Hiszpanii. Urodził się w Madrycie w rodzinie katolickiej. W Hiszpanii wychowywał się do siódmego roku życia – okres ten wywarł na nim niezatarte piętno, wyraźnie rzutujące na wiele rysów jego osobowości i światopoglądu. W 1872 r. wyemigrował do Stanów Zjednoczonych Ameryki i przez następne czterdzieści lat, tj. do 1912 r. przebywał w tym kraju. W 1889 r. ukończył studia na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Haruardzkie- go. Pogłębił je następnie w Niemczech (Berlin) i w Anglii (Cambridge). W 1889 r. złożył pracę doktorską, pisaną pod kierunkiem J. Royce’a, i jako dobrze zapowiadający się filozof zaangażowany został w Barnardzie. U szczytu swej głośnej kariery akademickiej (1912) porzuca niespodziewanie uniwersytet, opuszcza Stany Zjednoczone i na stale przenosi się do Europy. Osiadł w Rzymie i w nim spędził resztę swego życia.

Jedną z pierwszych prac jest: „The Sense of Beauty” (1896) – popularna w Stanach Zjednoczonych książka z zakresu estetyki. Druga z kolei praca Santayany: „Interpretation of Poetry and Religion (1900) – poświęcona została teorii religii i poezji. Filozofię moralną zawarł w najdojrzalszym dziele pierwszego okresu swej twórczości, a mianowicie w pięciotomowym „The Life of Reason” (1905-6). Praca przyniosła mu znaczny rozgłos i zamyka tzw. amerykański okres jego twórczości. W drugim, tzw. europejskim okresie twórczości rozbudowuje swój system filozoficzny, którego zręby zarysowane zostały w „The Life of Reason” i innych wcześniejszych pracach, dając mu pełną wykładnię w czterotomowym dziele „Realms of Being” (1927-1940).

„Three Proofs of Realism” (w zbiorowej pracy: „Essays in Critical Realism”, 1920) – stanowi wkład krytyczny do programu konstytuującego się w Stanach Zjednoczonych w drugim dziesięcioleciu XX w. tzw. „krytycznego realizmu” – kierunku filozoficznego, z którym związał się Santayana. Twórczość zamykają: „The Idea of Christ in the Gospels” (1946) – jedna z ostatnich prac poświęconych teorii religii: ,,Powers and Dominations” (1951) – wyraz społecznych i politycznych poglądów autora: „Persons and Places” – trzytomowa autobiografia, której trzeci tom wyszedł pośmiertnie (1953). Do pośmiertnie wydanych prac należą również: „Letters” (1953): „The Idler and His Works” (1957).

Bogata twórczość George’a Santayany należy do interesujących zjawisk współczesnej kultury i filozofii amerykańskiej. Zdobyła sobie trwałą pozycję zarówno w literaturze pięknej, jak i filozoficzno- społecznej tego kraju. Książki Santayany, pisane żywym i barwnym językiem, cieszą się dużym zainteresowaniem w Stanach Zjednoczonych. Mimo rozbieżności, a niejednokrotnie sprzecznych interpretacji i ciągle jeszcze nie przebrzmiałego sporu o Santayanę na Zachodzie, wyrasta on na wybitną postać współczesnej burżuazyjnej ideologii amerykańskiej. Reprezentuje przy tym konserwatywny jej odłam.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>