RELIGIA POEZJĄ

Niektóre z charakterystycznych cech antropologii filozoficznej Santayany można prześledzić na przykładzie jego teorii religii. Poświęcił jej autor kilka swych prac: Interpretation of Poetry and Religion (1910), Reason in Religion (1905), The Idea of Christ in the Cospels (1945) i inne.

Zastrzec tu jednak należy, że nie chodzi o teorię w ścisłym słowa tego znaczeniu, lecz raczej o system ogólnych i nierzadko dość swobodnych refleksji filozoficznych nad religią, a zwłaszcza nad jej funkcją i rolą w życiu człowieka.

Refleksje te wiążą się z szerszą całością teoretyczną, tj. z koncepcją ,,życia rozumowego” (the Uje of reason), podstawą jego filozofii moralnej. Przedmiotem owej filozofii jest całokształt życia duchowego człowieka, zadaniem – opracowanie takiego modelu życia, w ramach którego w pełny, a zarazem harmonijny i zgodny z rozumem sposób mogłyby rozwijać się z jednej strony moralne, estetyczne, emocjonalne i popędowe, a z drugiej intelektualne właściwości osobowości ludzkiej.

W tak pojętej koncepcji życia, obok innych przejawów duchowej aktywności człowieka, odpowiednią rolę, zdaniem Santayany, spełniać może także religia. I stąd właśnie wypływają jego religioznawcze zainteresowania. Tu też znajdujemy wyjaśnienie charakterystycznego kierunku tych zainteresowań, zbliżonego w dużej mierze do kierunku reprezentowanego przez W. Jamesa, J. Deweya i pragmatyczną filozofię religii w ogóle.

Są to, jak wiadomo, zainteresowania głównie o charakterze aksjologicznym, zainteresowania dotyczące wartości religii i funkcji, jaką spełnia ona w życiu człowieka. Religia w rozważaniach Santayany występuje więc przede wszystkim jako kategoria aksjologiczna, godna zainteresowania ze względu na jej moralne, estetyczne i kulturowe funkcje.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>