Przeciwko Marksowi

W obronie tych właśnie „głównych zasad” nauki Marksa Plechanow angażuje się z właściwą mu pasją w wielkiej polemice, jaka rozgorzała na przełomie XIX i XX wieku w międzynarodowym ruchu robotniczym, w polemice z rewizjonistami marksizmu – Edwardem Bernsteinem, K. Schmidtem i innymi. Z tego okresu pochodzi szereg artykułów, jak np.: „Bernstein a materializm”, „Cant1 przeciwko Kantowi”, „Karol Schmidt przeciwko Karolowi Marksowi i Fryderykowi Engelsowi” itp. Plecha- now jako jeden z pierwszych wypowiedział wojnę rewizjonizmowi, broniąc materializmu filozoficznego i dialektyki, którą Bernstein ostro krytykował, uważając ją za spekulatywny element w marksizmie. Plechanow dowodzi, że materializm historyczny – podstawa naukowej socjologii – nie ma racji bytu, jeśli rozpatrywać go w oderwaniu od materializmu dialektycznego. Krytykując Bernsteina i Schmidta, stwierdzających, iż różnice pomiędzy materializmem a idealizmem są jedynie natury formalnej, Plechanow dowodzi zasadniczej, światopoglądowej przeciwstawności tych dwóch kierunków filozoficznych. Odpowiadając Bernsteinowi, który wzywał „ducha filozofa królewieckiego” Kanta do walki z „umownością przestarzałych poglądów dążących do zakorzenienia się w socjaldemokracji, stanowiących dla niej wielkie niebezpieczeństwo”, Plechanow protestuje przeciwko „karmieniu klasy robotniczej filozoficzną eklektyczną zupką żebraczą”, dowodząc, że usiłowania połączenia kantyzmu z materializmem dialektycznym mogą dać w rezultacie jedynie taką właśnie „żebraczą zupkę”, zaś w próbach zastąpienia materializmu 1 „Kant wider Cant” – słowa użyte w pracy Bernsteina Materializm historyczny jako motto ostatniego rozdziału. „Cant” – jak objaśnia Bernstein – angielskie słowo, które weszło w użytek w XVI w. dla oznaczenia monotonnych pieśni purytanów. W szerszym sensie oznacza ono sposób wyrażania się bądź to nieprawidłowy, bądź bezsensowny lub umyślnie niesłusznie używany. Bernstein utożsamiał z cantem marksowski system filozoficzny, w ten sposób stwierdzając, że nie zawiera on rzekomo nic ponad bezmyślnie przeżuwane i w sposób monotonny powtarzane formułki. Plechanow krytykując Bernsteina odwraca użyte przez niego motto – stąd tytuł artykułu: „Cant przeciwko Kantowi”. dialektycznego przez związany ideologicznie z bur- żuazją kantyzm upatrywał groźbę oddania proletariatu pod wpływ światopoglądu burżuazji.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>