Pojęcie ducha i pojęcie ciała – dalszy opis

Jeżeli rozumiemy przez „charakter” trwałe predyspozycje woli czy inne predyspozycje, jak np. duchowe, intelektualne czy pamięciowe predyspozycje jakiejś osoby, a więc cały krąg problemowy, którym zajmuje się charakterologia i psychologia, to także ten „charakter” (który przy przyjęciu substancji duchowej musiałby się z kolei sprowadzać do dyspozycji duchowych oraz cielesnych) nie ma również nic wspólnego z ideą „osoby”. W szczególności działanie osoby nie jest żadnym skutkiem czy sumą jej predyspozycji i zmiennych sytuacji życiowych. Raczej można pomyśleć osobę jako swobodnie różnicującą się nawet przy dokładnie takich samych predyspozycjach duchowych i cielesnych. Usiłowania sprowadzające wolność osoby tylko do przy czy nowości charakterologicznej (w odróżnieniu od przyczynowości tzw. jednostkowych motywów, jak to próbował np. Lipps) nie docierają nawet do sensu problemu wolności. Te predyspozycje i charakter wymagają same wyjaśnienia przyczynowego (biologicznego lub historycznego) i są dokładnie tak samo przy czy no wo- -konieczne jak efekt charakteru i sytuacji. Gdybyśmy zatem w tym sensie znali nabyte i wrodzone dyspozycje człowieka (nawet w idealnie doskonały sposób) i gdybyśmy znali (równie idealnie) także wszystkie oddziaływania świata zewnętrznego na niego, to jednak jego działanie okaże się różne, w zależności od tego, jaka jest osoba, której przynależą ten charakter i predyspozycje. Problem wolności (którego nie chcemy tutaj rozwijać) leży zatem znacznie głębiej.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>