Piechanow i niechęci Marksa do moralizatorskiego punktu widzenia

Wychodząc z tych przesłanek Plechanow uzasadniał przyczyny niechęci Marksa do „moralizatorskiego” punktu widzenia. Marks nie przejmuje od socjalistów utopijnych etycznego uzasadnienia konieczności socjalizmu. Jako kryterium ideału służy rzeczywistość ekonomiczna – referuje Marksa Plechanow. Moralne kryterium wydaje mu się niezadowalające nie z tego względu, że lekceważy lub pogardza uczuciami moralnymi ludzi, lecz dlatego, że same uczucia nie potrafią nam jeszcze wskazać dróg działania w imię realizacji ideału społecznego. Nie wystarczy, jeśli lekarz współczuje cierpieniom chorego: musi on liczyć się z fizjologią i patologią organizmu chorego i leczyć chorego zgodnie z ustalonym przez naukę stanem rzeczy. Lekarz, który ograniczyłby się do moralnego oburzenia przeciwko chorobie, zasługiwałby na najbardziej jadowite kpiny. Nie wystarczy, jeśli w walce o socjalizm będziemy kierowali się moralnym oburzeniem na niesprawiedliwość społeczną, poczuciem sprawiedliwości. W tej walce musimy opierać się na znajomości rzeczywistości społecznej: kapitalizmu, której tendencje rozwojowe wskazują nam socjalizm jako jedyne i konieczne wyjście. W tym też sensie – wyjaśnia Plechanow – Marks wyśmiewał „moralizującą krytykę” i „krytyczną moralność” swoich przeciwników. A przeciwnicy myśleli, ‚ że kpi on z „moralności”.

Przy takim ujęciu zagadnienia okazuje się, dowodzi Plechanow, a problem ten szczególnie go pasjonuje, że materializm dialektyczny nie tylko nie neguje roli czynnika subiektywnego, nie tylko nie przeczy temu, że jednostka odgrywa doniosłą rolę w kształtowaniu historii, lecz przeciwnie – daje jej działalności realną i trwałą podstawę. Materlalistyczny pogląd na historię, starając się uchwycić ogólne prawidłowości jej rozniem, na początku był czyn. woju, pozostawia również miejsce dla tego, c o indywidualne.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>