PERSPEKTYWY FILOZOFII I AKSJOLOGIA CZ. II

Pierwsze dokonywane jest za pomocą narzędzi i środków badawczych nauk empirycznych w oparciu o zasadę przyczynowości i ma na celu opanowanie świata rzeczy intelektualnym wysiłkiem człowieka: drugie zaś wymaga czynności wartościujących, chodzi bowiem – jak wspomniano wyżej – o ocenę funkcji opanowanych uprzednio rzeczy i zjawisk, funkcji, jakie spełniają one w konkretnym życiu człowieka.

To drugie zadanie ma podjąć właśnie filozofia, której celem będzie ocena humanistycznej funkcji przedmiotów naturalnych i zjawisk duchowych oraz ich zastosowań w procesie egzystencji ludzkiej.

Aby spełnić ten doniosły postulat, musi przekształcić się ona z teoriopoznawczej, akademickiej dyscypliny w aksjologiczną i normatywną dziedzinę o pozanaukowych aspiracjach i swobodnych, literackich środkach ekspresji.

Skoro istota rzeczy może być zrozumiana ze względu na ich uwarunkowanie przyczynowe, to ich funkcja antropologiczna może być wyjaśniona tylko za pomocą analizy skutków, jakie wywołują w biologicznym i duchowym życiu człowieka.

Ten charakterystyczny dla filozofii Santayany punkt widzenia rozciągnięty zostaje na wszystkie dziedziny duchowej wytwórczości człowieka. Jeśli rozpatruje on np. sztukę, poezję, poszczególne formy religii i mitu, to w pierwszym rzędzie interesuje się zawartą w nich możliwością humanizacji świata zewnętrznego, celem lepszego zharmonizowania natury człowieka z naturą rzeczywistości materialnej, z której się wyobcował.

Podstawą tedy antropologii filozoficznej San- tayany jest rozróżnienie genetycznej i egzystencjalnej strony przedmiotów materialnych od ich moralnych funkcji. Pozwala to na skoncentrowanie wysiłków badawczych na tym ostatnim zagadnieniu.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>