Osobowość – za co jest odpowiedzialna?

Z tych samych powodów choroba i zdrowie nie są żadnym możliwym predykatem osoby, na pewno natomiast człowieka, duszy itd. Istnieją schorzenia duszy, a nie osoby. Ten, kto zapoznaje istotę osoby, jak to czyni cała etyka psychologiczna i witalistyczna, musi w konsekwencji zasadniczo zlikwidować wszelkie istotne różnice między „złem moralnym” a „chorobą”, resp. między złem i „atawizmem”, czyli niskim szczeblem rozwoju 2.

Dlatego osobowość odpowiedzialna jest za wszystkie akty dotyczące jej całkowicie intymnego bytu, a nie tylko za jej działania jako osoby społecznej. „Poczytalną” zaś może być tylko za te ostatnie.

Bardzo ostro i jasno – jak już zauważyliśmy – wyraża się różnica między charakterem i osobą w tym, że potrafimy ocenić faktyczną osobę wedle immanentnych jej intencji skierowanych na wartości, to znaczy wedle jej własnej idealnej istoty moralnej (Wertwesen) (zarówno w ocenie samego siebie, jak i obcych), a nie tylko wedle ogólnie przyjętych, ważnych norm moralnych. Byłoby to całkowicie wykluczone, gdyby osoba podobnie jak .,charakter” była nam dana jedynie jako stała przyczyna jej zewnętrznych czynności. Gdyby bowiem intencje te dane nam były wyłącznie jako hipotetycznie przyjęte przyczyny y, x z jej działań, to niemożliwe byłoby także porównanie idealnej istoty moralnej (Wertwesen) z działaniami osoby, czy to w wypadku „wypełniania” tych działań wartościami, czy też sprzeczności z nimi. A to właśnie jest bez wątpienia możliwe. Każda głębsza ocena moralna innych polega właśnie na tym, że działań ich nie oceniamy ani wyłącznie wedle ogólnie przyjętych norm, ani wedle ideału, który m y wymarzyliśmy sobie, lecz wedle ideału, który kształtujemy doprowadzając do końca podstawowe intencje obcej osoby, uzyskane dzięki rozumieniu indywidualnej istoty, łącząc je w jedno z danym naocznie konkretnym ideałem moralnym tej właśnie osoby. Według tego obrazu oceniamy jej empiryczne działania.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>