MORITZ SCHLICK – PRZEWRÓT W FILOZOFII

Od czasu do czasu ogłaszano zadania konkursowe na temat postępów, jakich dokonała filozofia w jakimś okresie. Granice takiego okresu wyznaczało z jednej strony imię wielkiego myśliciela, a z drugiej współczesność. Powszechnie uważano, że rozwój ludzkości na polu filozofii do danego myśliciela jest w zasadzie wyjaśniony, natomiast istniały wątpliwości co do osiągnięć ostatnich czasów.

W takim ujęciu problemu przejawia się wyraźnie nieufność wobec filozofii minionego dopiero co okresu i odnosi się wrażenie, że takie tematy są wstydliwym wyrażeniem pytania: czy filozofia poczyniła jakiekolwiek postępy w danym okresie? Gdyby bowiem posiadano pewność, że istnieją osiągnięcia, to wiedziano by również, na czym one polegają.

Jeśli jest mniej wątpliwości co do dawniejszych czasów i jeśli ludzie skłonni są dostrzegać w przeszłości stały rozwój filozofii, to dlatego, że do wszystkiego co minione podchodzi się z większym szacunkiem. Na dodatek zaś stare systemy filozoficzne dowiodły przynajmniej swego wpływu w historii, a zatem można rozważać ich znaczenie historyczne, a nie rzeczowe, tym bardziej że często nie ośmielano się nawet odróżniać tych znaczeń.

Ale właśnie najwybitniejsi myśliciele rzadko wierzyli w uzyskanie niezachwianych, trwałych wyników przez dawną filozofię, a nawet przez autorów klasycznych. Widać to po tym, że każdy nowy system zaczyna od opoczątku, że każdy myśliciel szuka sam gruntu pod nogami i nie chce opierać się na barkach poprzedników. Kartezjusz uważał siebie samego (nie bez racji) za punkt wyjściowy, Spinoza wierzył, że wprowadzając (dość powierzchownie) formy matematyczne odkrył ostatecznie metodę filozoficzną. Kant był przekonany, że kierunek, który wskazał filozofii, pozwoli jej wreszcie wkroczyć na drogę naukową. O inne przykłady nietrudno, gdyż prawie wszyscy wielcy myśliciele uważali reformę filozofii za konieczną i próbowali jej dokonać.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>