MORITZ SCHLICK – PRZEWRÓT W FILOZOFII CZ. III

Jak wiadomo, w ostatnich dziesięcioleciach matematycy rozwinęli nowe metody logiczne, przede wszystkim aby rozwiązać własne problemy, których przy pomocy tradycyjnych form logiki nie można było rozstrzygnąć. Ale potem okazało się, że logika, która w ten sposób powstała, posiada zdecydowaną wyższość nad starymi formami i niewątpliwie niedługo wyprze je całkowicie. Czy logika ta jest owym tak potężnym środkiem, o którym poprzednio była mowa, że w zasadzie może on uwolnić nas od wszystkich sporów filozoficznych? Czy dostarcza ogólnych reguł, dzięki którym przynajmniej zasadniczo wszystkie tradycyjne pytania filozofii dadzą się rozwiązać?

Gdyby tak było, to nie miałbym prawa mówić, że zaistniała zupełnie nowa sytuacja, gdyż wówczas osiągnięto by przez to jedynie różnicę stopnia, postęp techniczny, podobnie jak wynalezienie motoru benzynowego umożliwiło rozwiązanie problemu lotu. Ale niezależnie od wysokiej oceny nowej metody, samo stworzenie metody nigdy nie pozwala osiągnąć tak zasadniczych rezultatów. A zatem nie samej metodzie zawdzięczamy wielki przewrót w filozofii, lecz zupełnie czemuś innemu, co wprawdzie metoda ta umożliwia i inicjuje, lecz co tkwi znacznie głębiej: jest to zrozumienie istoty tego, co logiczne.

Myśl, że to, co logiczne, jest w pewnym sensie czymś czysto formalnym, wypowiadano często i od dawna, a mimo to nie było naprawdę jasności co do istoty czystych form. Punktem wyjściowym dla wyjaśnienia tej sprawy jest fakt, że każde poznanie jest wyrażeniem, przedstawieniem. Wyraża ono fakt, który jest w nim poznany, a może się to dziać na wiele różnych sposobów, w dowolnym języku i za pomocą dowolnych systemów znaków. Skoro wszystkie możliwe sposoby przedstawienia wyrażają rozmaicie jedno i to samo poznanie, musi być między nimi coś wspólnego i jest to ich forma logiczna.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>