Herezje peryferyjne

Te nawroty herezji i cofania się do wyjściowych nielogicznych zasobów myśli wytwarzają rozmaite przesądy, mistyczne lub atawistyczne herezje. Uwypukla to fakt, że równolegle z budzącym się życiem rozumu (Uje oj reason) utrzymuje się w umyśle wiele iluzji animalnych, wiele dramatycznych urojeń i przedracjonalnych nawyków myślowych. Objawienia religijne i filozofie, jeśli nie są poetyczną ekspresją wyzwalania się rozumu, jak to często ma miejsce, ale przenikają rozum i mistycznie go podkopują, należą do klasy takich właśnie atawistycznych herezji. Mogą przenikać bardzo głęboko, naruszając całą budowlę pospolitego rozumu i sprowadzając go do iluzji. Retrospektywnie, z punktu widzenia ortodoksji, którą osiągnęliśmy, nazywamy je herezjami. Same w sobie są one jednak gąszczem potencjalnych ortodoksji, pretendujących do rywalizacji z tą, która została zaakceptowana w życiu społecznym.

Innym rodzajem herezji są herezje peryferyjne, które zawdzięczają swe istnienie wyłącznemu zaufaniu do jakiegoś obszaru ortodoksji i zainteresowaniu dlań. Ta wybrana część ortodoksji – niekiedy chodzi tu o część dopiero co odkrytą – uważana jest za klucz do całości. Jest to herezja sekciarska. Skaut pretenduje do roli generała. Podniecony jakimś drobnym faktem, który dostrzegł, wykrzykuje rozkazy dla całej armii, o której wielkości i sytuacji nie ma pojęcia. Stąd bierze się cała plaga małych dogmatyzmów, które chciałyby grać uniwersalne harmonie na jednej strunie. Filozofie te w wyłącznej percepcji tego czegoś spośród danych, w czym są rozmiłowane, są przynajmniej zdolne zastąpić prawdziwy opis tego szczególnego przedmiotu lub dostarczyć odpowiadającego mu symbolu.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>