H. BUCZYŃSKA – ZADANIA FILOZOFII PRZYRODY

Najprostszym sposobem określenia istoty filozofii przyrody jest ustalenie jej stosunku do nauk przyrodniczych. Od zarania myśli zachodniej aż do czasów Newtona, a nawet Kanta, nie istniało rozróżnienie między filozofią przyrody a naukami przyrodniczymi, wtedy jednak spekulatywna metoda (filozofii przyrody) oderwała się od doświadczenia (nauk przyrodniczych), aż w końcu w połowie XIX wieku stało się jasne, że metoda spekulatywna jest złudna i prowadzi w ślepy zaułek. Następnie (przyszedł okres, w którym filozofia była u przyrodników w pogardzie, aż do początków XX wieku, kiedy to pojęcie „filozofii przyrody” odzyskało szacunek i na skutek niespotykanego rozwoju nauk przyrodniczych odżyło ogólne zainteresowanie problemami filozoficznymi z nimi związanymi.

Ze względu na panujące podejście do filozofii w ogóle, zadanie filozofii przyrody zostało pierwotnie określone jako synteza wiedzy, mająca na celu osiągnięcie pełnego obrazu wszystkich naturalnych procesów, oraz jako epistemologiczne uzasadnienie podstaw nauk przyrodniczych.

Jest to jednakże definicja niezadowalająca, gdyż zadaniem czy przedmiotem nauk przyrodniczych jest zdobycie wiedzy o wszystkich przyrodniczych zdarzeniach i procesach, innymi słowy, jest to zarówno zespół najogólniejszych zdań, jak i sprawdzenie prawdziwości hipotez.

Konsolidacja czy fuzja dziedzin przyrodoznawstwa – tzn. podporządkowania zdań prostych zdaniom ogólniejszym – może przebiegać tylko od niższych do wyższych. W rozwoju poznania w każdej z dziedzin są osiągane szczeble niższe i wyższe i dopóki nie przebyło się tych szczebli nie jest możliwa synteza, bez której nie można uzyskać pełnego obrazu. Podobnie niemożliwe jest dla filozofii osiągnięcie takiej syntezy. Cale zadanie przyrodoznawstwa polega jedynie na stałym i uporczywym sprawdzaniu poprawności zdań, które w konsekwencji przekształcają się w coraz pewniejsze hipotezy. W ten sposób przypuszczenia, na których te hipotezy są oparte, zostają sprawdzone w ramach samego przyrodoznawstwa. Nie ma poza tym żadnego filozoficznego sposobu uzasadniania tych podstaw, jest to niemożliwe i zbyteczne, wykażemy to w dalszych rozważaniach.

Filozofia przyrody dotyczy hipotez nauk przyrodniczych, lecz w zupełnie innym sensie. Poznanie przyrodnicze iest wyrażane w zdaniach, a także wszystkie prawa przyrody przybierają formę zdaniową. Rozumienie znaczenia jest warunkiem niezbędnym dla sprawdzenia prawdziwości zdania. Te dwa pojęcia są nierozłączne i oba występują w przyrodoznawstwie. Pomimo ich nierozłącz- ności można wyróżnić tu dwa psychologiczne podejścia: jedno dotyczy sprawdzania prawdziwości hipotez, a drugie rozumienia ich znaczenia. Typowo naukowe podejście polega na odkrywaniu prawdy, natomiast wysiłki filozofii zmierzają do wyjaśnienia znaczenia. Zadaniem filozofii przyrody jest więc interpretacja znaczenia zdań nauk przyrodniczych i dlatego filozofia przyrody sama nie jest nauką, lecz działalnością, w której rozważa się znaczenie praw przyrodniczych.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>