H. BUCZYŃSKA – MARKSIZM WSPÓŁCZESNY 1 HORYZONTY FILOZOFII

Cirtębokie i różnorodne procesy rozwojowe zachodzą we współczesnej filozofii marksistowskiej. Próba ich analizy napotyka tego samego typu trudności co wszelka historyczna analiza teraźniejszości. Procesy są dalekie od zakończenia, w każdym swym stadium rozwojowym bogate są w różnorodne możliwości, których samo istnienie ujawnić się daje często tylko retrospektywnie, wówczas gdy dokonany .został już wybór. Dochodzi do tego jeszcze pewna trudność specyficzna. Każda próba diagnozy owych przemian w filozofii marksistowskiej dokonywana przez marksistę jest zarazem, w większym lub mniejszym stopniu, współuczestnictwem w samym badanym zjawisku, współtworzeniem niejako zakresu stawianego pytania. Podejmując próbę takiej diagnozy kieruje on pytania pod własnym swym adresem. A jednocześnie próby analizy tych procesów na bieżąco, stwierdzenia ich intensywności i wielokierunkowości byłyby niezmiernie ważne nie tylko dla samoświadomości socjologiczno-fiło- zoficznej marksistów. Procesy rozwojowe filozofii marksistowskiej wyznaczają bowiem w istotny sposób horyzonty i perspektywy filozofii współczesnej jako pewnej swoistej, historycznie ukształtowanej całości, której marksistowska filozofia jest częścią składową.

Przez filozofię przebiegają rozmaite linie podziału. Niektóre z nich nie są wyłącznie ani nawet głównie określane przez swoiście filozoficzne pozycje, przez dynamikę rozwoju samej filozofii, jej problematyki i sporów. Szczególną rolę odgrywają tu społeczne uwarunkowania sprzęgnięte z funkcjami ideologicznymi filozofii i jej złożonymi powiązaniami ze światopoglądami funkcjonującymi w życiu potocznym. Od marksistow- skiego rozumienia filozofii nieodłączna jest świadomość zaangażowania i uczestnictwa w społecznym procesie emancypacji od alienacji, rozszerzania zakresu ludzkiej wolności i racjonalizacji ludzkiego świata. Społeczne, a zwłaszcza klasowe uwarunkowania filozofii nie oznaczają jednak bynajmniej, że wszelkie czy choćby główne różnice stanowisk filozoficznych redukować by się miały do tych uwarunkowań, do swej socjogenezy. Już samo stwierdzenie występowania różnorodnych linii podziału w filozofii zakłada równocześnie uznanie, że są to specyficznie filozoficzne linie podziału, zachodzące w ramach, wewnątrz filozofii danej epoki rozumianej jako pewna historyczna całość. Filozofia bowiem w każdej epoce posiada pewien właściwy jej horyzont problemowy: pewien mniej lub bardziej wyraźnie zarysowany, niemniej jednak specyficzny teren poszukiwań, płodność zaś filozofii uprawianej jako refleksja systematyczna mierzy się adekwatnością jej wysiłku intelektualnego wobec problemów wyłanianych jako filozoficzne przez kulturę tej epoki.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>