Esej George Santayany

Szczególnie silne eksponowanie subiektywnych aspektów i funkcji religii – co jest zjawiskiem dość częstym w religioznawstwie burżuazyjnym – sprowadza myśl badawczą na tym polu na niewłaściwe tory i staje się przesłanką dla jednostronnych wniosków i uogólnień. Teza Santayany – religia = poezji – może być tego przykładem.

Esej George Santayany: Philosophical Heresy (ogłoszony najpierw w Journal of Philosophy z 1915 r.t a następnie w 1936 r. w wydawnictwie pt. Obiter Scripta) należy do programowych, a zarazem najbardziej syntetycznych wypowiedzi autora.

W eseju w związku z rozważaniami nad aktualnym i historycznym statusem filozofii znajduje wyraz swoiste rozumienie przez Santayanę jej funkcji, zadań i kompetencji oraz sposobu uprą wiania tej dziedziny. Na marginesie lub w podkon- tekście medytacji wokół ogólnej teorii filozofii, zdołał autor zamanifestować niektóre elementy własnego światopoglądu, a to: naturalizm połączony ze swoistym neoplatonizmem, realizm, afirmację zdrowego rozsądku, symbolizm i relatywizm.

Podstawowy zaś wątek eseju sprowadzić można, jak się wydaje, do następujących tez: Podstawą, źródłem, nieprzekraczalnym obszarem i głównym zapleczem systemów filozoficznych jest „o rto- doks j a”, tzn. jakaś przednauko wa, zdroworozsądkowa, naturalna orientacja w świecie, stanowiąca jakiś pierwotny, zmysłowo-instynktowny, witalny, tradycyjno-nawykowy, naukowo nie wyrobiony i logicznie nie uporządkowany – a przez to niejasny, niespójny, nieścisły i w wielu momentach teoretycznie mylny pogląd na świat.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>