Działalność teoretyczna Plechanowa

Krytyka marksizmu przez rewizjonistów – podkreślał Plechanow – nie przyniosła żadnych nowych wartości. Krytyka marksizmu stała się swego rodzaju modą, im bardziej zaś staje się modą, tym bardziej traci wszelką naprawdę krytyczną treść. Odrzucając wyniki, do których doszli Marks i Engels, krytycy nie są zdolni do zastąpienia ich czymś nowym, lecz ograniczają się do nudnego powtarzania samego żądania krytyki, częstokroć przechodząc na pozycje współczesnych im burżuazyjnych myślicieli lub wracając do punktu widzenia poprzedników Marksa i Engelsa. Klasycy marksizmu, bezlitośnie krytykujący wszystko istniejące, nie obawiali się wyników swej krytyki. Również ich uczniowie – stwierdza Plechanow – nie powinni obawiać się krytyki osiągniętych przez mistrzów rezultatów. Bowiem o istocie marksizmu – jak podkreślali jego twórcy – stanowią nie same rezultaty, lecz droga, która do osiągnięcia ich prowadzi, Wszak Marks i Engels wielokrotnie podkreślali, że rezultaty mają znaczenie przemijające. Byłoby źle – mówi Plechanow – gdybyśmy chcieli myśleć jak Marks i Engels, w takich warunkach, w których sami Marks i Engels myśleliby juź inaczej. Ważny bowiem jest żywy duch teorii Marksa, nie zaś martwa litera. Nie wszelka jednak krytyka – zauważa Plechanow – zdolna jest uratować przed dogmatyzmem. Dotyczy to zwłaszcza – zdaniem Plechanowa – „krytyki” uprawianej przez Bernsteina, Schmidta i innych.

W krótkim szkicu nie ma, oczywiście, możliwości pełnego zarysowania problematyki, którą interesował się Plechanow. Można było co najwyżej jedynie zasygnalizować najważniejsze zagadnienia. Nie ma też miejsca na ukazanie „losów historycznych” spuścizny Plechanowa. Warto jednak wspomnieć, iż stosunek do tej spuścizny niejednokrotnie ulega! zmianom. By! okres, kiedy marksiści, zwłaszcza rosyjscy marksiści, prawie powszechnie uważali Ple- chanowa za najwybitniejszego teoretyka myśli marksistowskiej i odwoiywali się do jego autorytetu jako ostatecznego przy rozstrzyganiu spraw spornych.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>