Charakter człowieka – ciąg dalszy

Dlatego także dla etyki i dla dokładniejszego oddzielenia pojęć moralnie „dobre” i „normalne psychicznie” oraz moralnie „złe” i „chorobliwe” najwyższą wagę posiada staranne odróżnienie osoby i charakteru. Na przykład wszystko, co głosi psychiatria o tak zwanych „zmianach charakteru” przy pewnych chorobach psychicznych, nie może – nawet w najcięższych przypadkach – dotyczyć „osobowości”. W tym wypadku traci ona tę tylko zdolność, aby być daną dla innych. Można więc wówczas tyle tylko twierdzić, że choroba czyni osobowość całkowicie niewidoczną, umożliwiając tym samym wydanie o niej sądu, Ale nawet ta wypowiedź możliwa jest tylko dlatego, ponieważ przyjmujemy istnienie osobowości poza owymi zmianami charakteru, osobowości tymi zmianami nie dotkniętej. W tym właśnie leży powód, dla którego w takim przypadku odpowiednie działania uważamy za „niepoczytalne” (nie dotyczy to jednak odpowiedzialności podmiotu). Abstrahując od przypadków, w których osobowość wydaje się nam całkowicie niewidoczna na skutek zmian charakterologicznych podmiotu działającego, doświadczenie dostarcza dokładnego świadectwa, że opisywane przez psychiatrię zmiany charakteru są całkowicie niezależne np. od moralnych i innych duchowych intencji osobowości. Ten sam histeryczny charakter może np. w przypadku Dziewicy Orleańskiej prowadzić do czynów najprawdziwiej bohaterskich i wielkich, a w innych wypadkach do aktów najgorszego niszczenia wartości. I w jednakowym stopniu oba działania nacechowane są tymi samymi rysami „charakteru histerycznego”. Dlatego należałoby przy analizach psychiatrycznych chorobliwego charakteru zawsze najstaranniej unikać stosowania wyrażeń wartościujących moralnie. Jeśli się tak nie dzieje, jest to zawsze świadectwem, że badaczowi nie udało się w pełni wyodrębnić natury zmian chorobliwych spośród specyficznych, indywidualnych treści życiowych, które miał podczas analizy przed oczami.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>