Artykuły M. Schlicka

W myśl własnego programu neopozytywizm miał zlikwidować filozofię. Przełom miał polegać nie na nowym rozwiązaniu problemów filozoficznych, lecz na wykazaniu, że na pytania filozofii nie można odpowiedzieć, ponieważ są one pozbawione znaczenia, oraz na likwidacji w ten sposób samej problematyki. Wbrew zapowiedziom zadanie to nie zostało spełnione. Przełom w filozofii – skądinąd tylokrotnie już proklamowany i niespełniany – i tym razem nie dokonał się. Neopozytywizm nie przezwyciężył filozofii, sam będąc filozofią. Ogłaszając bezsensowność problematyki filozoficznej, neopozytywizm podjął ją równocześnie sam i stworzył nową filozofię. Koncepcja neopozytywistyczna okazała się nie tyle likwidacją filozofii, co współczesną wersją systemu empiryzmu.

Przedstawiamy poniżej trzy artykuły M. Schlicka. Artykuł pierwszy został napisany w roku 1930 i ukazał się w pierwszym numerze wiedeńskiego czasopisma „Erkenntnis” wydawanego w Wiedniu, w którym w ciągu kilku lat krystalizowała się i wyrażała filozofia neopozytywistycz- na. Artykuł Schlicka pt. „Przełom w filozofii”, otwierający pierwszy numer tego pisma, był deklaracją programową neopozytywizmu. Zawiera on ocenę minionych dziejów filozofii oraz postulat odrzucenia dotychczasowej tradycji filozoficznej. Nowa filozofia, mająca ograniczyć się do logicznej analizy języka, zostaje uznana za przełom w filozofii. Analiza języka ma być remedium na wszystkie dotychczasowe kłopoty filozoficzne. Artykuł drugi pt. „Pytania nierozstrzygalne” jest ilustracją neopozytywistycznego odrzucania problemów filozofii jako problemów źle sformułowanych, a przez to pozornych. Każde prawidłowo zadane pytanie można rozstrzygnąć w oparciu o dane empiryczne. Filozoficzne teorie o istnieniu niepoznawalnych zjawisk i nierozstrzygalnych kwestii są błędem. Źródło tego błędu leży w nieprzestrzeganiu reguł językowych i w dążeniu do przekroczenia granic poznania empirycznego.

Trzeci fragment pochodzi z prac Schlicka opublikowanych pośmiertnie w tomie „Philosophy of Nature”, NY 1949. Dotyczy on problemu stosunku między filozofią a naukami przyrodniczymi oraz zadań filozofii przyrodoznawstwa.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>